روش های فعال تدریس
آشنایی با بعضی از روشهای فعال تدریس
یکی از عناصر اصلی در برنامه درسی و طراحی آموزشی" موضوع روشهای یاددهی یادگیری است و کلیه اقدامات و تصمیمات" ضمن اجرای روش به مرحله ظهور می رسد ویادگیری اتفاق می افتد . در طراحی آموزشی "موضوعاتی چون اهداف "روشهای ارزشیابی" وسایل آموزشی و........ تدوین و از طریق روش تدریس به کارهای عملی تبدیل می شود .اگر روشهای تدریس مورد استفاده به خوبی انتخاب و اجراء شود " بدون شک خلاقیت دانش آموزان نیز مجال پرورش پیدا میکند.درنتیجه"روشهای یادگیری به دانش آموزان آموزش داده می شود و ... آنان می دانند چگونه یاد بگیرند که یاد بگیرند ( یاد گیری یادگیری ) .حال درزیر به بعضی از روشهای فعال تدریس اشاره می کنیم.
1- روش حل مسئله
رسیدن به هدف در هر اقدامی"نوعی حل مسئله است.
مراحل روش حل مسئله ( الگوی جان دیویی)
1- مشخص کردن مسئله در تمام ابعاد برای شاگردان
2-جمع آوری اطلاعات برای ساخت فرضیه
3-فرضیه سازی بر اساس حدس وگمان اولیه
4- آزمایش فرضیه ها توسط شاگردان و ثبت نتایج آزمایش ها که درستی یا نادرستی فرضیه ها
مشخص گردد.
5- نتیجه گیری" تعمیم و کاربرد فر ضیه ها ی مورد قبول جهت استفاده دیگران
مراحل روش حل مسئله ( جورج پولیا)
1- درک و فهم مسئله توسط شاگردان بوسیله: توجه دادن ذهن فراگیران به مسئله- تشریح واژه های کلیدی- بیان مسئله توسط فراگیران به زبان ساده- تعیین معلومها و مجهول ها ی مسئله- تشخیص شرایط و محدودیتهای مسئله- رسم شکل یا نمودارجهت فهم بهتر مسئله برای شاگردان –نقش راهنما بودن معلم و فعال بودن شاگردان)
2- نقشه کشی یا طراحی برای حل مسئله- در این مرحله مسئله حل نمی شود "بلکه نقشه هایی طرح وبهترین آنها انتخاب می شود
3- اجرای نقشه و راهبردهای انتخاب شده. که در این مرحله مهارت های لازم برای انجام پروژه را آموزش می دهیم " نیروها و امکانات را سازماندهی می کنیم" وعملکرد روش ها را بعد از حل واجرا توسط شاگردان "به مقایسه می گذاریم
4- بازنگری و کنترل " که شاگردان مراحل انجام شده را دوباره با کمک معلم " کنترل و ارزشیابی می کنند. در این مرحله شاگردان مواردی چون"کنترل و مقایسه چند مورد از نقشه ها-توصیف و تشریح جواب مسئله و نوشتن توضیحات پایانی – حل بعضی از مسائل مشابه – مقایسه جوابهای به دست آمده – ارتباط دادن جوابها با اهداف صورت مسئله –تعمیم دادن جواب ها "تعمیم نتایج و استفاده از آنها در مو قعیتهای جدید
***************
2- روش ایفای نقش
یکی از روشهایی که در تکوین شخصیت فردی و اجتماعی شاگردان سهم زیادی دارد "روش ایفای نقش است "زیرا نمونه های کوچکی از ایفای نقشهای زندگانی است و بهتر از بقیه روش ها شاگردانرا در عرصه زندگی می آزماید.
امتیازات روش ایفای نقش
1- ایجاد شور وشوق و انگیزه درونی در فراگیران
2-مشارکت وفعالیت کلیه شاگردان
3- کاهش کم رویی و خجالت شاگردان
4- افزایش مهارتهای روانی – حرکتی شاگردان
5- تقویت نگرشها و طرز تفکر جدید وقبول ارزشهای اجتماعی توسط شاگردان
6-تقویت قدرت مدیریت و سازماندهی شاگردان د رکلاس و آینده شغلی آنها
شرکت کنندگان در روش ایفای نقش
الف-معلم در مقام مسئول اجراء و هماهنگ کننده فعالیتها
ب- عده ای از شاگردان درنقش بازیگران اصلی و یک نفر در هر گروه به عنوان کارگردان
ج-مشاهده کنندگان :بقیه شاگردان تماشاچی اند ودر پایان اجرای نمایش " ارزشیاب و تحلیل گر نمایش می باشند
مراحل روش ایفای نقش
1-انتخاب موضوع ( درسی یا موضوعات دلخواه)
2- نوشتن نمایش نامه: کلیه فعالیتها از شروع تا پایان را شاگردان با کمک و هدایت معلم نوشته و اهداف اصلی موضوع درس را در یکایک مراحل می گنجانند.
3- تعیین نقش ها برای شاگردان بر اساس توانایی و علاقه آنان
4- تهیه امکانات و تجهیزات لازم بر اساس نمایش نامه تدوین شده و صحنه آرایی جذاب.
5- آمادگی و تمرین مقدماتی ( حفظ نقش ها – مطالعه نمایش نامه و اطلاع از نقش دیگران- شناخت وسایل و امکانات- تمرین به صورت متوالی)
6-اجرا کردن نمایش در حضور شاگردان و معلم و هدایت و کار گردانی نمایش توسط معلم تاروش از اهداف دور نشود.
7- بحث و بررسی و ارزشیابی : در پایان نمایش شاگردان تماشاچی به صورت گروهی و با هدایت معلم کلیه مراحل را بررسی و ارزشیابی می کنند و نکات مثبت و منفی آن را به معلم ارائه می دهند. در پایان معلم با توجه به اهداف درس برای شاگردان تکلیف معین می کند
**************
3- روش بارش یا طوفان فکری
این روش جهت تقویت زمینه های بالقوه خلاقیت شاگردان است و یکی از مسیرهای ساخت این فضا"به کارگیری روشهای تدریس خلاق و خلا قیت زاست.در فرایند خلاقیت"سه محور اصلی وجود دارد:
1- دانش و مهارت و اطلاعات زمینه ای مناسبی در مورد موضوع شاگردان داشته باشند.
2- انگیزه درونی قوی در شاگردان وجود داشته باشد.
3- تفکر خلاق داشته باشند . این بوسیله بارش فکری و مغزی میسر می گردد.
تعریف بارش فکری :
اجرای فن و گردهم آیی ای که از طریق آن"عده ای می کوشند برای یک مسئله به خصوص " با انباشتن تمام افکار واندیشه هایی که همان جا به وسیله اعضا ارائه می گردد"راه حلی بیابند.
در این تعریف چند نکته اساسی وجود دارد :
1- بارش فکری دانش و فن گروهی است .
2- تلاش فکری و ذهنی به طور گروهی صورت می گیرد تا راه حلی به دست آید.
3- راه حلهایی برای یک مسئله یا موضوع پیشنهاد می شود.
4-- بارش فکری"نوعی حمله ذهنی به موضوع است که شرکت کنندگان به طور واضح نظر خود را ابراز می کنند.
قوانین لازم الاجرای روش بارش فکری
1- انتقاد از اندیشه های غلط یا صحیح افراد ممنوع است زیرا روند فعالیت کند شده و فکر افراد را به جای تفکر "به سوی انتقاد سوق می دهد.
2- قضاوت و ارزشیابی در مراحل بارش فکری"درمورد اندیشه و فکر اعضا ممنوع است زیرا وقت تلف شده واعضا متوجه عمل کرد می شوند.
3-باید کمیت اندیشه ها بیشتر باشد تااندیشه های خلاق بیشتر شود .
4- اعضاء میتوانند نظرات دیگر اعضاء را تغییر دهند"مشابه سازی کنند و با ادغام آنها نظرجدید بدهند
5-به نظرات غیر معقول و غیر منطقی و بدیع و تازه توجه شود
6- حضور افراد داوطلبانه و اختیاری واز روی میل و علاقه است
7- مشابه سازی نظریات آزاد است . زیرا ممکن است اندیشه های تازه و بکری به دست آید.
مراحل روش بارش مغزی
الف- خلاقیت وتولید اندیشه- فعالیت اعضاء باهدایت مسئول جلسه شروع می شود ونظرات رامنشی یاد داشت می کند.
ب-قضاوت و ارزشیابی-نظرات مشابه ونامناسب حذف میشود ودرنهایت تعدادی نظریه به صورت پیشنهاد ودست آورد اصلی جلسه اعلام میشود.
تشکیلات جلسه بارش فکری ( مغزی)
1- رئیس گروه- برنامه ریز و هدایت گر گروه است
2- یک یا جند نفر منشی- نظریات و اندیشه های جدید را ثبت کرده و در پایان فهرست کاملی به نام افراد ارائه دهنده تکمیل می کند.
3- اعضاء شرکت کننده- بین 10 تا 400 نفر بر اساس دایره اطلاعات متغییر است متغیر است
4- مشاهده کنند گان- گاه عده ای در مقام مشاهده گر برجلسه نظارت کرده و برداشتها ی خود را یاداشت میکنند ودر ارزشیابی نظر می دهند.
زمان و طول جلسه بارش مغزی
بین 20 تا 45 دقیقه ( بر اساس نظر دکتر سیدنی)
در پایان معلم با توجه به اهداف درس برای شاگردان تکلیف معین می کند
*************
4-روش مباحثه ای ( بحث گروهی)
بعضی موضوعات درسی"بر تقویت و افزایش مهارت های اجتماعی "کلامی و ارتباطی مبتنی است و اهداف مورد نظر بر آن دسته از مهارتهایی که ارتباطات فردی و جمعی مؤثرند"تاکید دارد.ازاین طریق "ارتباطات و تبادل تجربیات"قدرت کلام وبداعت رادردانش آموزان تقویت می کنند.
محاسن روش مباحثه ای یا بحث گروهی
1- مفهوم مشارکت و تلاش برای شاگردان روشن می شود
2- ذهن فراگیران را پویا و فعال می کند
3- شاگردان در پایان "به دیدگاه های مشترک مورد توافق می رسند
4- معلم نقش راهنما و کنترل کننده را دارد
5- علاقه و انگیزه شاگردان افزایش یافته و تدریس کسل کننده نخواهد شد
6- با مشاهده رفتارها و بحث ها می توان توانایی های شاگردان را سنجید
7- کم رویی و خجالت شاگردان کاهش می یابد
8-عواطف ودوستی شاگردان تقویت یافته وبهتر همدیگر را می شناسند
9- تفکر انتقادی د رآنان تقویت می شود
10- سایر توانایی های شناختی رشد می یابد
11- توانایی سخن گفتن و مهارت های کلامی پرورش می یابد
12- آموزش و یادگیری بر استدلال و توجیه منطقی استوار است
سازمان دهی افراد در بحث گروهی
1- معلم نقش هدایتگری را دارد- در ضمن انتخاب روش بحث گروهی" کنترل بحث ها" –شرح وظایف شاگردان را نیز بر عهده دارد
2-انتخاب یک شاگرد به سمت منشی و سخن گوی گروه تا روند بحث را ثبت کند ودر پایان "کلیات و جزئیات آن رابررسی کنند
3-دانش آموزان در مقام شرکت کننده گان در بحث گروهی – اگر عدۀ شاگردان کلاس زیا د نبود بهتر است همه در بحث شرکت کنند " در غیر این صورت دانش آموزانی که میل دارند انتخاب می شوند ( حداکثر 20 نفر)
4-در صورت نیاز دعوت از صاحبنظران
5- شخصی در سمت ناظر گروه تا بحث ها را سمت دهی کند
6- مشاهده گران بحث گروهی – در صورتی که تعداد شاگردان بیش از 20 نفر باشد بقیه باید مشاهده گر بحث باشند و سؤالات و نکته های خود رادر جریان بحث یاد داشت می کنند ودر مرحله بررسی و ارزشیابی سؤالات خود را مطرح می کنند تا شرکت کنندگان پاسخ دهند
مراحل یادگیری در روش بحث گروهی
مرحله اول- انتخاب موضوع بحث –( موضوع مورد توافق یا موضوع بحث انگیز )
مرحله دوم- یافتن زمینۀ مشترک برای بحث-( از طریق یک فیلم یا گردش علمی یا خواندن یک موضوع از کتاب و...)
مرحله سوم- بیان هدف های اموزشی و یادگیری بحث - جهت جلوگیری از هدر رفتن انرژی افراد – گم نشدن هدف - نشستن شاگردان به صورت سمیناری و دایره ای جهت افزایش ارتباط بین آنها از طریق تماس مستقیم چشمی
مرحله چهارم- هدایت جریان بحث و گفتگوی اصلی- معلم بعد از صحبت های معمولی و معرفی موضوع مورد بحث " بلا فاصله باید سکوت کند و به شنونده ای خوب در آید . وظیفۀ اصلی او در بحث گروهی "تحلیل و ارزشیابی جریان بحث" منطق" سازمان و صحت مطالب گفته شده است در پایان معلم با توجه به اهداف درس برای شاگردان تکلیف معین می کند.
**************
5-روش پروژه
این روش در کسب مهارتهای اساسی زندگی فراگیران نقش اساسی دارد درجوامع پیشرفته "یکی از اهداف برنامه های تعلیم و تربیت "تکوین شخصیت افراد برای کسب مهارت های اساسی زندگی است .در این زمینه "ارتقای قدرت مدیریت"برنامه ریزی و کنترل"از محورهای مهم به حساب می آید و در جهت نیل به این اهداف انتخاب روشهای فعال تدریس زمینه های مناسب را فراهم خواهد آورد .
در روش پروژه فراگیران مقد مات لازم را فراهم می آورند و برای انجام دادن پروژه برنامه ریزی می کنند .وبرای اجرای صحیح آن به سازماندهی می پردازندو طبق اهداف و برنامۀ زمانی "موضوع واگذار شده راشروع می کنند و به اتمام می رسانند.
ویژگیهای روش پروژه
1- روش پروژه مانند واحد کار شاگردان است ولی در پروژه اول ارتباط آن با عواملی که باید مورد مطالعه قرار گیرد معین می شود .
2-مرحله به مرحله بودن کار موجب نظم کنترل مرحله ای می شود
3- یادگیری بسیار عمیق است وپیشرفت شاگردان بسیار زیاد و کاملا محسوس است.
4- شاگردان اعتماد به نفس پیدا میکنند و بین آنها و معلم رابطۀ صحیح آموزشی بر قرار می شود
5- رفتارهای اجتماعی مانند"همکاری" تعاون"احساس مسؤ لیت"انضباط درکارها"فعالیت" صبروتحمل عقاید مخالف در شاگردان تقویت می شود
6- مهارتهای تحقیق و پژوهش را می آموزند
7-توانایی ها گوناگون در شاگردان بروز می کند .
8- فعالیت آموزشی با میل و رغبت انجام می شود و تحمیلی نیست.
9- بسیاری از دشواری های تربیتی به دلیل فعال بودن شاگردان در ضمن اجرای این روش از بین می رود
مراحل روش پروژه
1- تعیین موضوع و هدف توسط معلم یا شاگردان-هدف باید به صورتی انتخاب شود که شاگردان بامیل بپذیرند وآن را با تکلیف روزانه اشتباه نگیرند
2- ارائه طرح –معلم باید فرصت لازم را در اختیار شاگردان قرار دهند تا شاگردان با ذوق خود طرح را تهیه کنند
3- اجرا- معلم نظارت کند تا شاگران طرح را اجراء کنند و بعضی در کار خود قصور نکنند و هیچ طرحی ناتمام نماند
4- قضاوت و ارزشیابی – درپایان اجرای طرح سرگروه ها گزارش خودرا به معلم ارائه می دهند و سایرشاگردان هم گوش می دهند و نظریات خود را ابراز می دارند ومعلم ارزشیابی و پیشنهاد خود را می گوید در پایان معلم با توجه به اهداف درس برای شاگردان تکلیف معین می کند.
بارم بندی کتاب جدیدالتالیف جامعه شناسی 1 (دوم انسانی) فصل ها درس ها نوبت اول نوبت دوم جبرانی فصل اول اول 5/2 4 5/7 دوم 5/1 سوم 5/2 چهارم 5/2 پنجم 2 ششم 2 هفتم 2 فصل دوم هشتم 5/2 1 6 نهم 5/2 دهم - 2 یاازدهم - 2 فصل سوم دوازدهم - 2 5/6 سیزدهم - 5/1 چهاردهم - 5/1 پانزدهم - 5/1 شانزدهم - 5/1 هفدهم - 5/1 هیجدهم - 5/1 جمع 20نمره 20نمره 20نمره تذکرات 1-فعالیت ها بخشی از محتوای هر درس محسوب میشود که در ارزشیابی باید مورد توجه قرار گیرد. 2- تعداد پرسش ها حداقل 14 و حداکثر 18 مورد باشد. 3-برای هر پرسش حداقل 5/0نمره و حداکثر 2 نمره منظور شود. 4- در ارزشیابی از انواع پرسش ها استفاده شود
هر که غمت را خرید ، عشرت عالم فروخت
با خبران غمت بی خبر از عالمند
درد بده دوا بده قلب منو جلا بده
هر چی دارم ازم بگیر فقط یه کربلا بده
ماکه روز شب بسوزیم و گدازیم
دل فقط به عشق مولامون
مى بازیم
اگه از دنیا بریم بشیم
بهشتى
تو بهشت بازم حسینیه مى سازیم
همواره تجّسم قیام است حسین (ع)
در سینه عاشقان ، پیام
است حسین (ع)
در دفتر شعر ما ، ردیف
است هنوز
دل چسبترین شعر کلام است حسین (ع)
نازم آن آموزگاری را که
در یک نصف روز
دانشآموزان عالم را
همه دانا کند
ابتدا قانون آزادی
نویسد بر زمین
بعد از آن با خون هفتاد
و دو تن امضا کند
با خدا عباس وقتی دست داد
هر دو دست خویش را از دست داد
عالم همه محو گل رخسار حسین است
ذرات جهان در عجب از کار حسین است
دانی که چرا خانه ی حق گشته سیه پوش
یعنی که خدای تو عزادار حسین است
بسیاری از معلمان و حتی مدیـران مـدارس از دانش آموزانی که به اعتقاد آن ها شلوغ هستند و رفتارهای نا خواسته و نا مناسبی از خود بروز می دهند و به این ترتیب نظم و انضباط مدرسه و کلاس درس را دچار اخلال می کنند گله دارند . هر کدام از این افراد واکنش های متفاوتی در مقابل این نوع دانش آموزان از خود نشان می دهند و تصمیم گیری ها ی آنان در این زمینه هم متفاوت است . معمول ترین و آشکار ترین این تصــمیـم گیـری ها برای کاهش یا از بین رفــتن بی نظمی ، گرفتن تعهد کتبی از دانش آموزان و در صورت تکرار از والدین آنان ، تهدید به تنبیه و حتی عملی کردن آن و در نهایت اخراج موقتی از کلاس و مدرسه است . از این رو ، نگارش این مقاله و مطالعه ی آن ، به معلمان و مدیران کمک می کند تا تصمیمات آگاهانه تری بگیرند .
در زمــینه ی بی نظــمی دانــش آمــوزان در کـلاس درس ، معلمان بایــد به سه سوال پاسخ دهند :
1) علل و عوامل بی نظمی دانش آموزان کدام اند ؟
2 ) چگونه میتوان از بروز و ظهور رفتار های نا مناسب دانش آموزان ، که نظم و انضبــاط را به مخاطره می اندازند ، پیشگیری کرد ؟
3 ) به هنگام وقوع رفتار های نا مطلوب دانش آموزان ، چه باید کرد ؟
برای پاسخ دادن به این سوال هــا به عــبارت دیــگــر ، شنا سایی علل و عوامل بی نظمی دانش آموزان در مجموعه عامل های متعدد ، باید زیر مجموعه ای از عوامل کشف شوند تا با ارائه ی راه کار های کاربردی برای از بین بردن یا کاهش آن ها ، تغییرات مناسب و مثبت در کیفیت نظم و انضباط مدرسه ایجاد شود. در این ارتباط ، کارگاهی با حضور عده ای از معلمان با تجربه در مراکز تربیت معلم یاسوج برگزار شد . حاصل چند جلسه بارش مغزی در این کار گاه برای پاسخ به سوال های یاد شده ، بررسی شد . سپس با اندکی دخل و تصرف و تغییر در دید گاه های افراد ، این مقاله برای استفاده ی معلمان و مدیران مدارس و دست اندر کاران تعلیم و تربیت تهیه و تنظیم شد.
علل بی انضباطی دانش آموزان را می توان با توجه به ابعاد در یک مقاله نمی گنجد ، اما به دلیل کاربردی بودن بحث وجلوگیری از طولانی شدن آن ابتدا به ذکر علل و عوامل کلی بی انـضباطی دانــش آموزان می پردازیم ، آنگاه حاصل هم اندیشی معلمان با جربه را در این زمینه به طور مختصر بررسی می کنیم و در پایان هر قسمت ، راهکار های عملی برای جلوگیری از بی انضباطی دانش آموزان را به منظور برقراری نظم و انضباط در مدرسه ارائه می کنیم .
علل و عوامل بی نظمی دانش آموزان را میتوان به پنج دسته تقسیم کرد :
الف ) علل مربوط به دانش آموزان (ویژگی های فردی آنان ) ؛
ب ) عوامل مربوط به معلم ؛
ج ) عوامل مربوط به فضای مدرسه ، کلاس درس و کارکنان ستادی مدرسه ؛
د) ویژگی های خانوادگی دانش آموزان ؛
و ) عوامل اجتماعی .
نظم و انضباط تعاریف متعددی دارد. عده ای کنترل رفتار فرا گیرند گان و تسلط بر عوامل رفتاری آنان را انضباط می نامند . برخی دیگر معتقدند نظم و انضباط شامل هر نوع سازماندهی در محیط مدرسه و کلاس است ، به نحوی که سبب افزایش یاد گیری شود . صفوی ( 1383 ) می گوید« انضباط عبارت است از اعمال قواعد و مقرراتی که یاد گیری از تسهیل می کند و اخلال در کلاس را به حداقل کاهش می دهد (ص 266 ) . لو فرانسوا (1991 ) معتقد است " انضباط" به آن دسته از اعمال معلم اطلاق می شود که مانع سر زدن رفتارهایی از دانش آموز است که فعالیت کلاسی را مختل یا تهدید به اخلال می کنند(نقل از زمانی ، 1378) با وجود این ، بی نظمی یا بی انضباطی را میتوان این گونه تعریف کرد : انجام دادن هر عمل یا رفتاری به وسیله ی دانش آموز که سازماندهی مدرسه و فعالیت های کلاس را مختل یا تهدید به اخلال می کند. بروز رفتارهایی از دانش آموزان که انضباط کلاس را مختل می کنند ، تنها به معلم و کلاس درس مربوط نیستند، بلکه همان طور که قبلا گفته شد علل دیگری نظیر عوامل آموزشگاهی ، خانوادگی ، اجتماعی و... وجود دارند که به طور مستقیم یا غیر مستقیم زمینه را برای بروز رفتار های مخرب دانش آموزان فراهم میکنند . بنابراین ، برای برقراری انضباط در کلاس درس و اداره ی آن ، معلمان باید قبل از برقراری نظم و انضباط اقدامات لازم را برای پیشگیری از رفتار های نامناسب دانش آموزان را به کار گیرند ؛ زیرا پیشگیری مهم تر از در مان است . کانین ( 1970 ) در تحقیق خود که به مقایسه ی رفتار معلمان در کلاس های دارای رفتارهایی نا مطلوب وکلاسهای عادی پرداخته است او میگوید : تفاوت این کلاسها به نحوهی پاسخ گویی معلمان به رفتار نامطلوب دانش آموزان مربوط نیست ، بلکه از اقدامات پیشگیرانه ی آن ها نا شی میشود (نقل از کدیور 1382 ص 431 ) به هر حال بی نظمی های دانش آموزان در کلاس علل متعدد دارد :
ادامه مطلب ...
درس اول : کنش انسانی
1 . کنش انسانی را تعریف کنید ؟
2 . انواع کنش انسانی را نام ببرید ؟
3 . مهم ترین ویژگی های کنش انسان را نام ببرید ؟
4 . ویژگی" ارادی بودن" را در کنش انسانی توضیح دهید ؟
5 . ویژگی" آگاهانه بودن" را در کنش انسان توضیح دهید ؟
6 .کنش انسانی باتوجه به ....که براساس آن شکل می گیرد و... که دنبال می کند دارای معنای خاصی است 7 . پیامدهای کنش انسانی را نام ببرید ؟
8 . پیامد " ارادی بودن " کنش انسانی را با ذکر یک نمونه توضیح دهید ؟
9 . پیامد " طبیعی - غیرارادی بودن " کنش انسانی را با ذکر یک نمونه توضیح دهید ؟
درس دوم : علوم انسانی
1 . منظور از علوم انسانی چیست ؟
2 . تفاوت علوم انسانی و علوم طبیعی در چیست ؟
3 . علم متافیزیک (فلسفه) چه تفوتی با علوم طبیعی دارد ؟
4 . تفاوت فلسفه و علوم انسانی در چیست ؟
5 . فلسفه جزو کدام یک از علوم طبیعی با علو انسانی می باشد ؟
6 . قانون علیت را توضیح دهید ؟
7 . چرا فلسفه جزو علوم انسانی و علوم طبیعی نیست ؟
درس سوم : اهمیت علوم انسانی
1 . کدام یک از علوم طبیعی یا علوم انسانی اهمیت بیش تری دارد ؟
2 . یکی از ملاک و معیارهای مقایسه ی علوم طبیعی و علوم انسانی را بنویسید و توضیح دهید برچه اساس از این معیار استفاده می شود ؟
3 . فایده های علوم طبیعی را نام ببرید ؟
4 . چرا به علوم طبیعی (( علوم ابزاری )) می گویند ؟
5 . فواید علوم انسانی را بنویسید ؟
6 . معیار و ملاک آینده ی شغلی را .......... تعیین می کمند و با تغییر ........ نیز تغییر ژیدا می کند ؟
7 . علوم انسانی چون به فهم معانی کنش های انسانی می پردازد .......... نامیده می شود و چون به انتقاد از کنش های ناپسند آدمیان می پردازند .......... نیز نامیده می شوند .
8 . با ذکر دلیل بنویسید چرا اهمیت علوم انسانی از علوم طبیعی بیش تر است ؟
9 . چرا به علوم انسانی، علوم تفهمی می گویند ؟
10 . منظور از علوم انتقادی چیست ؟
11 . رابطه ی علوم طبیعی و علوم انسانی را تحلیل کنید ؟
12 . اگر علوم انسانی دچار مشکل شوند، چه اتفاقی می افتد ؟
درس چهارم : کنش اجتماعی
1 . منظور از " کنش اجتماعی " چیست ؟
2 . ............... نخستین پدیده ی اجتماعی است ؟
3 . منظور از " پدیده های اجتماعی " چیست ؟
4 . چند نمونه از پدیده های اجتماعی را نام ببرید ؟
5 . نخستین پدیده ی اجتماعی چیست و چرا به عنوان نخستین پدیده در نظر گرفته شده است ؟ با مثال
6 . آیا میان پدیده های اجتماعی رابطه ای وجود دارد ؟
7 . هماهنگی و عدم هماهنگی پدیده های خرد اجتماعی چه تاثیری بر نظام اجتماعی دارد ؟
8 . کنش نابهنجار را تعریف کنید ؟
9 . هنجار و ارزش های اجتماعی را تعریف کنید ؟
10 . اگر .......... نباشد هیچ هنجاری شکل نمی گیرد و هیچ یک از آرمان های اجتماعی محقق نمی شوند ؟
درس پنجم : علوم اجتماعی
1 . منظور از علوم اجتماعی چیست ؟
2 . چرا علوم اجتماعی همه ی فواید علوم انسانی را دارا است ؟
3 . فواید علوم اجتماعی را بنویسید ؟
4 . علوم اجتماعی را با علوم طبیعی مقایسه کنید ؟
5 . شاخه های مختلف جامعه شناسی را توضیح دهید ؟
6 . رشته های پیرامون پدیده های اجتماعی و مرتبط با علوم اجتماعی را نام ببرید و از آن میان دو گزینه را توضیح دهید ؟
7 . علوم اجتماعی به چه چیزی فرصت واکنش و موضع گیری اجتماعی مناسب و صحیح را برای دانشمند فراهم می آورد؟
8 . هر علمی از جهات مختلف مانند ........ و ............. و ........... با علوم دیگر تمایز دارد .
9 . دانش هایی را نام ببرید که پیرامون پدیده های اجتماعی کل شکل گرفته اند ؟
10 . منظور از " جامعه شناسی خرد " چیست ؟
11 . منظور از " جامعه شناسی کلان " چیست ؟
درس ششم : تاریخچه جامعه شناسی
1 . ویژگی های جامعه شناسی " پوزیتویستی " را بنویسید ؟
2 . اثبات گرایی یا پوزیتویسم را توضیح دهید ؟
3 . موضوع – روش و هدف جامعه شناسی اثبات گرا را به اختصار بنویسید ؟
4 . .......... بنیان گذار اثبات گرایی یا پوزیتویسم می باشد که دانش ............ را با تاثیر از علوم طبیعی تاسیس کرد و سپس نام آن را به .......... تغییر داد ؟
5 . روش اثبات گرایی را توضیح دهید ؟
6 . روش جامعه شناسی " تفهمی " مبتنی بر چه خصوصیاتی است ؟
7 . روش جامعه شناسی " انتقادی " را توضیح دهید ؟
8 . بنیان گذار جامعه شناسی تفهمی چه کسی بود ؟ و مهم ترین مشخصه ی این نوع جامعه شناسی چیست ؟
9 . موضوع جامعه شناسی تفهمی چیست ؟
10 . چرا جامعه شناسی ماکس وبر را " جامعه شناسی تفهمی " نام نهادند ؟
11 . روش جامعه شناسی ماکس وبر چگونه بود ؟ ژ
12 . هدف جامعه شناسی تفهمی چیست ؟
13 . چه عواملی باعث پدیدآیی جامعه شناسی انتقادی شد ؟
14 . موضوع جامعه شناسی انتقادی چیست ؟
15 . هدف جامعه شناسی " انتقادی " چیست ؟
16 . چرا جامعه شناسی انتقادی ، جامعه شناسی تفهمی و پوزیتویستی را محافظه کارانه می داند ؟
17 . فهم پدیده های اجتماعی برای پیش بینی و کنترل از اهداف کدام جامعه شناسی (اثباتی-تفهمی وانتقادی) محسوب می شود ؟
18 . در کدام یک از انواع جامعه شناسی سه گانه (اثباتی-تفهمی وانتقادی) ، هدف داوری ارزشی است ؟
درس هفتم : پیشینه ی علوم اجتماعی در یونان و جهان اسلام
1 . اندیشمندان یونانی و اسلامی ، علوم را بر اساس موضوع به چند دسته تقسیم می کنند ؟
2 . در نظر پیشینیان ، علم به چه نامی به کار می رفت و چند دسته بود ؟ توضیح دهید .
3 . منظور از فلسفه ی نظری و فلسفه ی عملی چیست ؟
4 . فلسفه یا علوم نظری به چند بخش تقسیم می شود ؟ بنویسید .
5 . علوم عملی ( علوم انسانی ) به چند بخش تقسیم می شود ؟ بنویسید ؟
6 . متفکران مسلمان ، عقل را به چند بخش تقسیم می کنند ؟
7 . منظور از عقل نظری چیست ؟
8 . منظور از عقل عملی چیست ؟
9 . عقل عملی از دیدگاه علامه طباطبایی به چه چیزی اطلاق می شود و نتیجه ی آن دارای چند ویژگی است ؟
10 . چرا فارابی علم اجتماعی را ، علم تدبیر مدن می نامد ؟
11 . پدیده های اجتماعی چه تفاوتی با سایر موجودات دارند و چگونه به وجود می آیند ؟
12 . از دیدگاه علامه طباطبایی منظور از " اعتباریات " چیست ؟
13 . ویژگی های اعتباریات را بنویسید ؟
14 . شناخت احکام ارزشی در کدام یک از تقسیم بندی های دوگانه ی عقل ( نظری و عملی ) جای می گیرد ؟
درس هشتم : جهان اجتماعی و جهان طبیعی
1 . ویژگی های موجودات زنده را بنویسید ؟
2 . تمایزات و تشابهات جهان اجتماعی را با موجودات زنده مقایسه نمایید ؟
3 . جهان اجتماعی شبیه چه بازی است ؟ نمونه بیاورید .
4 . تفاوت جهان اجتماعی با موجودات زنده در این است که جهان اجتماعی ، پدیده ای ........... و ............ است ولی موجود زنده پدیده ای ............ است .
5 . فرهنگ را تعریف کنید ؟
6 . جهان اجتماعی چگونه تداوم می یابد ؟
7 . هر جامعه چگونه می تواند به باز تولید خود بپردازد ؟
8 . جهان اجتماعی چگونه فرو می ریزد ؟
9 . فرهنگ از طریق .......... از نسلی به نسل دیگر منتقل نمی شود بلکه به وسیله ی .......... و ............ انتقال می یابد .
درس نهم : اجزاء و لایه های جهان اجتماعی
1 . پدیده های اجتماعی براساس اندازه و دامنه به پیوستاری میان ........... و ............. بودن قرار می گیرند و از منظر محسوس بودن و میزان آن در پیوستاری بین ........... و .......... است .
2 . اجزای جهان اجتماعی بر چه اساسی تقسیم می شوند ؟
3 . تقسیم جهان اجتماعی بر اساس نظام به چه معناست ؟
4 . تقسیم جهان اجتماعی براساس اندازه و دامنه ( خرد – کلان ) به چه معناست ؟
5 . تقسیم بندی جهان اجتماعی براساس ذهنی و عینی بودن به چه معناست ؟
6 . آیا اجزاء و بخش های مختلف جهان اجتماعی دارای اهمیتی یکسان هستند ؟ چرا ؟
7 . منظور از لایه های جهان اجتماعی چیست و به چند دسته تقسیم می شوند ؟
8 . نماد به چه معناست ؟
9 . سطحی ترین لایه های اجتماعی کدام اند ؟
10 . عمیق ترین لایه های اجتماعی کدام اند ؟
11 . تفاوت لایه های سطحی و لایه های عمیق و بنیادین جهان اجتماعی در چیست ؟
12 . کاربرد نماد در چیست ؟
13 . ............. و ................. در لایه های عمیق قرار می گیرند و بر آرمان ها و ارزش های اجتماعی تاثیر می گذارند .
14 . زبان گفتاری و نوشتاری جزو کدام یک از لایه های جهان اجتماعی محسوب می شوند ؟
15 . نمادها در چه صورت منجر به تغییر در جهان اجتماعی می شوند ؟
درس دهم : انواع جهان اجتماعی
1 . آیا جهان اجتماعی همه ی انسان ها یک شکل واحد دارد ؟ توضیح دهید .
2 . چرا جهان اجتماعی سایر موجودات ( به غیر انسان ) یک شکل دارد ؟
3 . چرا جهان اجتماعی انسان ها متنوع و مختلف است ؟
4 . دلیل تفاوت همکاری اعضا و اجزای جهان اجتماعی با موجودات دیگر چیست ؟
5 . تغییرات جهان اجتماعی چند نوع اند؟ نام ببرید .
6 . توحید و یکتاپرستی .................. جهان اسلام محسوب می شود .
7 . ............. هر فرهنگ در حکم بنیان ها و سنگرهای اصلی آن فرهنگ است .
8 . چه تفاوت هایی می تواند یک جهان اجتماعی را به جهان اجتماعی دیگر تبدیل کند ؟
9 . چه نوع تفاوت هایی درون یک جهان اجتماعی واحدباقی خواهد ماندو باعث تبدیل به جهان اجتماعی دیگرنمی شوند ؟
10 عناصر محوری جهان اسلام کدام اند ؟
درس یازدهم : پیامدهای جهان اجتماعی
1 . آیا جهان اجتماعی وابسته به اعتبار ماست و ماهر گونه که بخواهیم می توانیم آن را با اعتبار و عمل خود بسازیم ؟
2 . منظور از الزامات و پیامدهای جهان اجتماعی چیست ؟ چند نمونه بنویسید .
3 . جهان اجتماعی گذشتگان و الزامات و پیامدهای آن چه تاثیری بر ما دارد ؟
4 . آیا ما مجبور به پذیرش جهان اجتماعی گذشتگان هستیم ؟
5 . ساختن یک جهان اجتماعی جدید چگونه امکان پذیر است ؟
6 . در چه صورتی الزام ها و پیامدهای یک جهان اجتماعی باقی می ماند یا تغییر می کند ؟
7 . آیاپیامدها و آثار ضروری اعتبارات اجتماعی ، محدود کننده ی انسان است یا این که فرصت های جدیدی برای انسان پدید می آورد ؟
8 . تا چه زمانی یک جهان اجتماعی پابرجاست ؟
9 . با تغییر جهان اجتماعی ، الزام ها چه تغییری می کنند ؟
10 . آیا رابطه ی فرصت ها و محدودیت هایی که در جهان اجتماعی پدید می آید ، می تواند منجر به ظهور جامعه ای کامل و ایده آل گردد ؟ توضیح دهید .
11 . چگونه می توان براساس پیامدها و نتایج جهان های اجتماعی و آرمان ها و ارزش های آن ها داوری کرد ؟
12 . ویژگی های برجسته ی جهان متجدد از نظر ماکس وبر چیست ؟
13 . مفاهیم " کنش عقلانی معطوف به هدف و قفس آهنین " را توضیح دهید ؟
14 . منظور از رویکرد دنیوی و این جهانی ، جهان متجدد چیست ؟
15 . " افسون زدایی جهان متجدد " به چه معناست ؟
16 . منظور از " عقلانیت ابزاری " چیست ؟
17 . غلبه ی کنش های عقلانی معطوف به هدف در جهان متجدد به چه معناست ؟
18 . منظور از " عقلانیت ذاتی " چیست ؟
19 . قفس آهنین جهان متجدد به چه معناست ؟
20 . مراد از عقلانیت ابزاری .............. است .
درس دوازدهم : جهان های اجتماعی
1 . دیدگاه تک خطی درباره ی جوامع چه نظراتی دارد ؟
2 . حرکت طولی جوامع بشری به چند مقطع تقسیم می شود ؟ بنویسید .
3 . چرا برخی اندیشمندان معتقدند که جهان های اجتماعی در عرض هم اند ؟
4 . جهان های اجتماعی متفاوت را از نظر روابط فرهنگی بررسی کنید ؟
5 . به چه فرهنگی ، سالم و فعال گفته می شود ؟
6 . منظور از فرهنگ دنیوی یا فرهنگ سکولار چیست ؟
7 . ویژگی های فرهنگ معنوی یا جهان معنوی را بنویسید ؟
8 . انواع جامعه ی مقدس و معنوی را بنویسید ؟
9 . تفاوت جوامع در حرکت طولی آن ها و تقسیم آن ها را توضیح دهید ؟
10 . فرهنگ و تمدن ها براساس چه چیزی متحول می شوند و آیا این مسیر یکسان است ؟
11 . تفاوت فرهنگ سکولار و فرهنگ معنوی را توضیح دهید ؟
12 . ملاک صدق و کذب بودن عقاید ، ارزش و آرمان ها ، جهان اجتماعی بشر را به دو قسم ......... و ........... تقسیم کرد 13 . شکل گیری فرهنگ اساطیری در یک جامعه حاصل چیست ؟
درس سیزدهم : شناخت اجتماعی
1 . گسترده ترین و عام ترین شناخت اجتماعی ، چه نوع شناختی است ؟
2 . افراد در چه هنگامی متوجه شناخت عمومی می شوند ؟ نمونه بیاورید .
3 . شناخت عمومی چه نوع شناختی است و چگونه حاصل می شود ؟
4 . ویژگی های شناخت علمی در مقایسه با شناخت عمومی چیست ؟
5 . تاثیرات شناخت علمی بر شناخت عمومی را بنویسید ؟
6 . تاثیرات شناخت عمومی بر شناخت علمی را بنویسید ؟
7 . ........... فهمی است که در اثر زندگی اجتماعی و استفاده از اندوخته معرفتی جامعه حاصل می شود ؟
8 . رشد فرهنگ و کشف حقیقت از تاثیرات شناخت .................. بر شناخت .................. می باشد .
درس چهاردهم : انواع شناخت علمی
1 . آیا جوامع مختلف ، همه ی علوم را می پذیرند ؟
2 . منبع شناخت حسی .............. و منبع شناخت عقلی ............ و ....................... می باشد .
3 . اگر شناخت عمومی با بخشی از شناخت علمی مخالف باشد چه شرایطی ایجاد می شود ؟
4 . شناخت حسی و شناخت شهودی و شناخت عقلی را مقایسه نمایید ؟
5 . روش شناخت شهودی ......... و روش شناخت عقلی ........................ است .
6 . ابزار شناخت شهودی ................... است .
7 . منظور از " استدلال تجربی" و " استدلال غیر تجربی یا تجریدی " چیست .
8 . انسان چند نوع شناخت شهودی دارد ؟بنویسید .
درس پانزدهم : شناخت اجتماعی تجربی
1 . در قرن نوزدهم به چه علمی " معرفت " گفته می شود ؟
2 . ...................... معتقد بود شناختی را که از راه حس و تجربه به دست نیامده باشد ، شناخت علمی نیست .
3 . رویکرد صرفا حسی و تجربی با چند نوع آسیب رو به رو است ؟ توضیح دهید .
4 . جامعه شناسان انتقادی برای رفع کاستی های علم حسی و جامعه شناسی تجربی از ............... استفاده کردند .
5 . محدود کردن معنای علم به علم تجربی از چه زمانی آغاز شد ؟
6 . دلیل فرهنگی و اجتماعی فراگیری و گسترش تعریف حسی از علم چیست ؟
7 . دیدگاه های اگوست کنت را به عنوان یک جامعه شناس " حس گرا " بنویسید ؟
8 . غلبه ی دیدگاه " حس گرایانه " چه شرایطی را ایجاد کرد ؟
9 . علت مورد انتقاد قرار گرفتن دیدگاه حس گرایانه از سوی جامعه شناسان دیگر چیست ؟
10 . سه آسیب مهمی که رویکرد صرفا" حسی و تجربی برای علوم اجتماعی ایجاد کرد را بنویسید ؟
11 . جامعه شناسان انتقادی برای خارج کردن علوم اجتماعی از محدودیت هایی که جامعه شناسان تجربی گرفتار آن شده بود چه کردند ؟
12 . مشکل دیدگاه انتقادگرایان چیست ؟
13 . شناختی که جامعه شناسان انتقادی برای رفع محدودیت های روش تجربی از آن استفاده کردند ....... نامیده می شود .
درس شانزدهم : شناخت اجتماعی عقلی
1 . تعریف عقل در معانی عام را با ویژگی های آن بنویسید ؟
2 . عقل در معنای عام با چه عبارات دیگری به کار برده می شود ؟
3 . چرا رویکرد عقلی ، آسیب های رویکرد تجربی را ندارد ؟
4 . آسیب مهم رویکرد عقلی چیست ؟
5 . عقل در معنای خاص به چه معناست ؟
6 . عقل در معنای خاص بر چند نوع است ؟ نام ببرید .
7 . منظور از علوم اجتماعی عقلی چیست ؟
8 . از علوم اجتماعی عقلی در چه جوامعی استفاده می شود ؟ نمونه بیاورید .
9 . بر چه اساسی می توان گفت که در جهان اسلام و بخش هایی از جامعه ی یونان از علوم اجتماعی عقلی ، نشانه هایی وجود داشته است ؟
10 . در چه جوامعی ، علوم اجتماعی عقلی راه ندارد ؟
11 . نقاط قوت و توان مندی های رویکرد عقلی علم اجتماعی را فهرست کنید .
12 . آسیب مهم رویکرد عقلی علم اجتماعی در چه شرایطی رخ می دهد ؟
13 . نمونه هایی از شناخت اجتماعی عقلی را بنویسید ؟
درس هفدهم : شناخت اجتماعی شهودی
1 . جهان معنوی به دو نوع ................ و ................. تقسیم می شود ؟
2 . ویژگی های انسان جهان اساطیری را بنویسید ؟
3 . جهان اسطوره ای را توضیح دهید ؟
4 . در جهان اساطیری ، شناخت عمومی یا .................. که میراث تاریخی و فرهنگی گذشتگان است ، مورد توجه است .
5 . چرا در جهان اساطیری ، عقل تجربی و ابزاری ارزشی ندارد ؟
6 . در جهان توحیدی ، .................. بزرگ ترین آیت و نشانه ی خداوند است و نخستین مخلوق خداوند در این جهان ............ می باشد .
7 . جهان توحیدی را با چه اعتقادات و آرمان هایی ترسیم می کنند ؟
8 . چرا اعتقاد به توحید مانع از این می شود که دیگر موجودات مستقل از علم،قدرت، اراده و صفات دیگر خداوند باشند ؟
9 . جایگاه " عقل " در جهان توحیدی را بنویسید ؟
10 . شناخت وحیانی انبیاء چه تأثیری در جامعه دارد ؟
11 . منظور از " علم لدنی " چیست ؟
12 . رابطه ی شناخت وحیانی با شناخت علمی را بنویسید ؟
13 . رابطه ی شناخت وحیانی را با شهودهای شیطانی و شناخت عمومی بنویسید ؟
درس هیجدهم : شناخت اجتماعی قرآن
1 . جهانی را که قرآن برای انسان ترسیم می کند، جهان ........... است .
2 . جهانی را که قرآن برای انسان ترسیم می کند ، چگونه جهانی است ؟
3 . دیدگاه قرآن را درباره ی علوم مختلف تشریح کنید ؟
4 . از منظر قرآن ، شناخت اجتماعی چگونه به دست می آید ؟
5 . چرا قرآن کریم برخی دانش ها را از طریق وحی به انسان می آموزد ؟
6 . چرا شناخت اجتماعی قرآن ، ابعاد ارزشی ، هنجاری و انتقادی نیز دارد ؟
7 . ویژگی هایی که قرآن برای جامعه ی انسانی ترسیم می کند را فهرست کنید ؟
8 . منظور از سنت های الهی چیست ؟
9 . آیا سنت های الهی تغییر می کنند ؟
10 . سه مورد از سنت های الهی که در قرآن بیان شده اند را بنویسید ؟
11 . منظور از سنت ظهور و سقوط امت ها چیست ؟
12 . سنت ارسال رسل را تشریح کنید ؟
13 . آیه ی ( لکل امه الرسول ) ، اشاره به به سنت ................... دارد .
14 . کتب سنت های تاریخی و سنت های اجتماعی در قرآن را چه کسانی تالیف کرده اند .
منبع:www.khuz-ssg.blogfa.com